Personeelstekort? Werk nieuwe collega's sneller en veiliger in met TWI

Gepubliceerd op
October 19, 2026
Auteur
Michiel van Akkeren
Michiel van Akkeren
Michiel van Akkeren is Digital Marketing specialist bij het LMI
Deel dit artikel:

Op maandag begint een nieuwe operator. Een inwerkprogramma is er niet, dus hij loopt mee met de collega die het werk het langst doet. Die collega gaat over twee jaar met pensioen, moet ondertussen zijn eigen productie halen en legt het werk uit zoals hij het zelf ooit heeft geleerd. Drie weken later doet de nieuwe collega het net anders dan de rest van de ploeg, en niemand kan uitleggen waarom.

In veel Nederlandse bedrijven is dit de dagelijkse praktijk. De arbeidsmarkt is krap, ervaren vakmensen vertrekken en wie je wel vindt, moet snel meedraaien. Training Within Industry (TWI) is ontwikkeld voor een situatie die hier sterk op lijkt. In deze blog lees je waarom TWI weer actueel is en hoe je ermee begint.

De arbeidsmarkt blijft krap

Volgens het CBS stonden er eind juni 2026 375.000 vacatures open. Op 100 werklozen kwamen 95 vacatures. In het eerste kwartaal stonden de meeste vacatures open in de zorg, de handel en de zakelijke dienstverlening; de industrie had er ruim 29.000.

Ook het kabinet rekent niet op meer gewerkte uren. In de Tweede Productiviteitsagenda van juli 2026 staat dat de arbeidsproductiviteit de afgelopen tien jaar met gemiddeld 0,3% per jaar groeide, en dat Nederland door de vergrijzing niet kan rekenen op veel extra uren. Groei moet dus komen uit de mensen die je al hebt, en uit nieuwe collega's die snel en goed hun werk leren doen.

Drie knelpunten die je op de werkvloer terugziet

Vakkennis gaat met pensioen

In de ROVC TechBarometer van maart 2026 zegt 41% van ruim 1.200 respondenten uit de techniek dat kritieke praktijkkennis zit bij collega's die binnen vijf jaar met pensioen gaan. 37% van de organisaties vindt zichzelf daar onvoldoende op voorbereid. Ook UWV vroeg werkgevers ernaar: van de werkgevers die binnen vijf jaar pensioneringen verwachten, denkt 45% dat dit problemen oplevert. In de industrie en bij de overheid is dat ruim 60%.

Die kennis staat zelden op papier. Ze zit in de handen en het hoofd van de ervaren collega: hoe strak je een bout aandraait, waar je op let bij het omstellen, wanneer een geluid betekent dat er iets misgaat.

Nieuwe collega's met weinig ervaring of een andere moedertaal

Veel vacatures worden ingevuld door mensen zonder ervaring in het vak, door uitzendkrachten of door arbeidsmigranten. Dat vraagt meer van het inwerken. De Onderzoeksraad voor Veiligheid stelde in september 2025 vast dat arbeidsmigranten 1,4 tot vijf keer zo vaak betrokken zijn bij een ongeluk op het werk, en noemde taalbarrières als een van de oorzaken. In de kabinetsreactie op het rapport staat dat slachtoffers vaak uitzendkracht zijn en erg kort in dienst op het moment van het ongeval. Juist in de eerste weken telt goede instructie dus zwaar.

Inwerken kost tijd van je beste mensen

Meer dan een derde van de respondenten in de TechBarometer zegt geen tijd te hebben om jongere collega's te begeleiden, omdat dat ten koste gaat van het eigen werk. Het gevolg ken je: inwerken wordt meelopen, en de nieuwe collega leert de werkwijze van degene met wie hij toevallig meeloopt. Zo ontstaan meerdere werkwijzen naast elkaar, met afkeur, herstelwerk en discussies op de vloer als resultaat.

In de zorg speelt hetzelfde op grotere schaal. Het ministerie van VWS verwacht in 2035 een tekort van 227.000 tot bijna 301.000 werkenden in zorg en welzijn, afhankelijk van het effect van de zorgakkoorden.

Een methode uit een eerdere krapte

TWI ontstond in de Verenigde Staten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ervaren vakmensen vertrokken naar het front, terwijl de oorlogsindustrie juist meer moest produceren. Bedrijven moesten in korte tijd grote aantallen onervaren mensen opleiden. Aan het einde van de oorlog hadden ruim anderhalf miljoen mensen in meer dan 16.000 bedrijven een TWI-certificaat behaald. Begin jaren vijftig nam Toyota de programma's over, en Job Instruction werd de basis voor de manier waarop Toyota zijn teamleiders opleidt.

Hoe Job Instruction werkt

Job Instruction is het eerste TWI-programma. Het leert leidinggevenden en ervaren medewerkers om een taak veilig, correct en nauwkeurig over te dragen. Het uitgangspunt is even simpel als confronterend: als de medewerker het niet heeft geleerd, heeft de instructeur het niet goed aangeleerd.

De instructeur bereidt zich voor met een Job Breakdown Sheet. Daarop staat de taak in drie kolommen: de hoofdstappen (wat), de aandachtspunten (hoe) en de redenen (waarom). Een aandachtspunt is alles wat de taak maakt of breekt, wat de medewerker kan verwonden of wat het werk makkelijker maakt. Daarna volgt de instructie in vier vaste stappen:

  1. Bereid de leerling voor: stel hem op zijn gemak, noem de taak en ga na wat hij al weet.
  2. Doe de handeling voor: één hoofdstap per keer, daarna nog eens met de aandachtspunten en nog eens met de redenen.
  3. Laat het uitproberen: de leerling doet de taak en benoemt de hoofdstappen, aandachtspunten en redenen. De instructeur corrigeert direct.
  4. Volg op: laat de leerling zelfstandig werken, vertel bij wie hij terechtkan en bouw de begeleiding geleidelijk af.

Zo pakt de methode de drie knelpunten aan. De kennis van de ervaren collega komt in zo min mogelijk woorden op een Job Breakdown Sheet, waardoor ze overdraagbaar wordt. Voordoen en zelf doen leunt minder op taal dan een handboek. Veiligheidsrisico's staan als aandachtspunt op het blad, met de reden erbij. En omdat de instructeurs met dezelfde stappen en hetzelfde blad werken, leren nieuwe collega's één werkwijze.

Metaalunie vroeg in haar reactie op de Productiviteitsagenda om "kortdurend, praktisch en direct toepasbaar leren op of rond de werkvloer" voor kleine maakbedrijven. Job Instruction past daarbij: leidinggevenden leren het met taken uit hun eigen werk.

Wat het oplevert: het Erasmus MC

Op een verpleegafdeling van het Erasmus MC werden vier chirurgische specialismen samengevoegd. Binnen drie tot vier maanden moesten 18 nieuwe verpleegkundigen worden ingewerkt, bijna de helft van het team van 40. Het LMI begeleidde de afdeling tien maanden bij de invoering van TWI. De dikke inwerkhandleiding werd opgesplitst in behapbare werkinstructies die ook uitleggen waarom een stap belangrijk is, en een vaardighedenmatrix liet zien wie welke taak al beheerste.

Het resultaat was een kortere inwerktijd, minder verloop en een hogere tevredenheid op de afdeling. Sollicitanten noemden de TWI-opleiding zelfs als reden om voor deze afdeling te kiezen. Een goed inwerktraject helpt je dus ook bij het werven.

Zo begin je met TWI

Het LMI werkt al ruim tien jaar met TWI en heeft de hulpmiddelen naar het Nederlands vertaald: Job Breakdown Sheets, vaardighedenmatrices en zakkaarten. Je kunt op twee manieren starten:

  • Een TWI-training voor leidinggevenden, teamleiders en instructeurs, te beginnen met Job Instruction. Deelnemers maken een Job Breakdown Sheet voor een taak uit hun eigen werk en instrueren elkaar.
  • TWI invoeren op een afdeling, met Job Breakdown Sheets voor de belangrijkste taken, een vaardighedenmatrix, een trainingsplanning en begeleiding op de werkvloer.

Wil je dat je eigen Lean-coördinatoren de methode zelf gaan geven? Dan combineren we TWI met ons Train the Trainer-traject.

Kies één taak waar nieuwe collega's nu de meeste fouten maken of het langst over doen, en plan een kennismakingsgesprek. Dan bekijken we samen of die taak zich leent voor een eerste Job Breakdown Sheet.

Welke taak kost bij jullie de meeste inwerktijd?

‍

Meer Lean nieuws
‍

Bekijk alle blogs
Bedankt voor je inschrijving
Er ging iets fout, probeer het opnieuw.